Artykulacja (muzyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Artykulacja – jeden z elementów dzieła muzycznego określający sposób wydobycia i kształtowania dźwięku. W skład artykulacji wchodzi także frazowanie. Artykulacja nadaje utworowi muzycznemu odpowiedni wyraz i dopełnia go pod względem technicznym.

Istnieje szereg określeń artykulacyjnych, niektóre z nich mają charakter uniwersalny, inne są charakterystyczne dla danego instrumentu.

[edytuj] Znaki artykulacyjne

[edytuj] Uniwersalne

	staccato - skracanie dźwięków, mniej więcej o połowę ich wartości, poprzez ostre ich wydobywanie i oddzielanie od siebie. Wiąże się to z inną techniką gry. Na przykład na fortepianie klawisz jest uderzany palcem przy jednoczesnym, raptownym podniesieniu nadgarstka.
	spiccato - podobne do staccato, lecz jeszcze krótsze i ostrzejsze.
	portato - z oderwaniem ręki od instrumentu i jej bezwładnym opuszczeniem. Sposób ten wykorzystywany przy nauce ustawienia aparatu (ręki) na klawiaturze
	legato - dźwięki grane są płynnie, w sposób maksymalnie łączny między sobą

[edytuj] Pozostałe

arco - dla instrumentów smyczkowych oznacza wykonanie przez pocieranie strun smyczkiem
pizzicato - dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez szarpnięcie struny palcem
con legno - dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez uderzenie struny drzewcem smyczka.
flażolet - dla instrumentów smyczkowych, gitary i harfy: lekkie dotknięcie struny w odpowiednim miejscu, a dla aerofonów: odpowiednie przedęcie; zmienia się wówczas wysokość i barwa dźwięku
con sordino - z tłumikiem; dla instrumentów smyczkowych oznacza założenie tłumika na podstawek, dla aerofonów - włożenie go do czary głosowej; dla fortepianu i pianina - użycie (jeśli to możliwe) środkowego pedału
senza sordino - bez tłumika
glissando (skrót gliss.) - prześlizgując się
marcato - podkreślając
arpeggio - akord łamany (nie po kolei)
tremolo - wibrująco (szybkie powtarzanie jednego dźwięku)
tremolando - wibrująco (szybkie powtarzanie dwóch dźwięków)
détaché - dla instrumentów smyczkowych oznacza pocieranie strun smyczkiem na przemian wraz z każdą nutą
martelé
sautillé
gettato
ricochet
alzando
flautando
frullato
sul tasto
sul ponticello

[edytuj] Inne określenia ekspresyjno-interpretacyjne

agitato - niespokojnie, burzliwie
animato - z ożywieniem
apassionato - gwałtownie
cantabile - śpiewnie
con amore - z uczuciem
con brio - z życiem
con dolore - z boleścią
con grazia - z wdziękiem
dolce - słodko
espressivo - wyraziście
feroce - dziko
giocoso - wesoło
leggiero - lekko
martellato - jak gdyby uderzając młotem
mezza voce - półgłosem
mormorando - z zamkniętymi ustami (w śpiewie)
perdendo - zanikając
pesante - ciężko
risoluto - śmiało
scherzando - żartobliwie
smorzando - tłumiąc, zamierając
sostenuto - powściągliwie
sotto voce - półgłosem
tranquillo - spokojnie
triste - smutno

[edytuj] Określenia artykulacyjne w grze na gitarze

tirando - po szarpnięciu struny palec pozostaje w powietrzu
apoyando - po szarpnięciu palec opiera się o sąsiednią strunę

[edytuj] Perkusja

W grze na werblu (i ogólnej grze na zestawie perkusyjnym) stosuje się podział ze względu na:

Wysokość trzymania pałek czyli free stroke:
- Full stroke (od forte do forte fortissimo) - Uderzenie z pałki trzymanej prostopadle do podłoża
- Medium stroke (mezzo) - Forma pośrednia pomiędzy full i low stroke
- Low stroke (od piano pianissimo do piano) - bardzo niskie trzymanie pałek, ok. 2 cm nad membraną

Technikę trzymania pałek:
- Tradycyjna - Trzymanie pałki kciukiem tak, aby pałka przechodziła pomiędzy palcem środkowym a serdecznym
- Amerykańska (standardowa) - pośrednia pomiędzy niemiecką a francuską, luźna i wygodna, użyteczna w graniu na całym zestawie
- Francuska - Trzymanie pałeczki w standardowy sposób (pomiędzy kciukiem a resztą dłoni), z tym że kciuk znajduje się nad resztą dłoni poprzez obrócenie całej dłoni
- Niemiecka - Najbardziej płaska technika, wierzch dłoni jest równolegle usytuowany do membrany. Bardzo głośna, przy użyciu tej samej siły, co w chwycie francuskim, uzyskuje się o wiele głośniejszy dźwięk

Technikę uderzenia
- W tej dziedzinie występuje pewna dowolność, wszystko zależy od fantazji muzyka, np. Rim shot - polega na jednoczesnym uderzeniu w obudowę bębna jak i w membranę, co daje specyficzny i głośny dźwięk.

[edytuj] Bibliografia

Franciszek Wesołowski: Zasady muzyki. Kraków: PWM, 2008, ss. 148-152. ISBN 978-83-224-0461-4.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Artykulacja (muzyka)

gospodarka w kraju pod�ogi kosmetyka katalog stron producent opakowa� SErr:128 SErr:128 Tłumacz przysięgły

muzyka.oryginalne.net